افرا قرمز

افرا با نام علمی Aceraceaeer Spp از خانواده ی Aceraceae می باشد. جنس افرا شامل 156 گونه است. یکی از گونه های به نسبت سریع الرشد در بین درختان پهن برگ بومی معرفی شده، به طوری که رویش قطری سالیانه آن حدود 7/8 میلیمتر و رویش ارتفاعی آن حدود 77 سانتیمتر در سال است. رویشگاه اصلی آن در قفقاز و شمال ایران از جنگل های گلستان تا آستارا از جلگه ها تا ارتفاعات (2000 متر از سطح دریا) است. این تیره به علت تنوع فرم و دامنه گسترش از مهم ترین گونه های جنگلی بوده و شامل 200 گونه از گیاهان درختی و درختچه ای است.

گیاهشناسی:

برگ ها در این جنس ساده و به ندرت مرکب می باشند. پهنه ی برگ ها پنجه ای با بریدگی های خفیف یا عمیق و به ندرت بدون لوب می باشد. دمبرگها طویل و رگبرگ ها شانه ای هستند. گل آذین خوشه یا چتر، گل ها نر- ماده یافت می شود. گلها به رنگ زرد و یا سبز بوده و در بعضی گونه ها جام گل وجود ندارد. میوه در این جنس خشک بالدار (سامار) مضاعف است.

عوامل محیطی مورد نیاز گیاه:

خاک:

اکثر گونه ها در خاکهای غنی و مرطوب می رویند و تعداد کمی در خاک ها ی خشک و کوه های صخره ای رویش دارند.

نور:

در محیط های آفتابی و نیمه سایه رشد مناسبی داشته و اگر نور کافی به آن نرسد مستعد پذیرش آفات گوناگون است.

آبیاری:

این گیاه پرتوقع بوده و اکثر گونه ها به آبیاری زیاد احتیاج دارند و به علت پوست نازکی که دارند در برابر سرمای دیررس حساس بوده و در زمستان های سخت آسیب می بینند.

روش تکثیر:

1. بذر: افرا به راحتی از طریق بذر قابل ازدیاد است اما از خشک شدن آن باید جلوگیری نمود. در مورد گونه هایی که بذر آن ها زودرس است (بهاررس) باید بلافاصله پس از رسیدن کاشته شوند. در گونه هایی که بذر آنها در پاییز می رسد (اغلب افرا ها) سرمادهی به مد 90 روز در دمای 4 درجه سانتیگراد و سپس کشت آنها در بهار منجر به رویش خوبی خواهد شد. کش پاییزه در هوای آزاد به شرط آنکه بذرها ابتدا به مدت یک هفته خیسانده شده و آب آن ها هر روز تعویض گردد، امکانپذیر است. لازم به ذکر است قوه نامیه بذرها یکسال می باشد.
2. قلمه و پیوند: بعضی گونه ها به وسیله قلمه و پیوند تکثیر می گردند.

افرای قرمز (A.rubrum) یکی از گونه های تیره ی افرا می باشد. ارتفاع این درخت بالغ بر 40 متر و بسیار سریع الرشد بوده و گل های آن پیش از ظهور برگ ها شکوفا می شوند و دارای پوست ضخیم به رنگ خاکستری است. ساقه های جوان ابتدا سبز روشن بوده و به تدریج قرمز رنگ می شوند. جوانه ها و گل ها نیز در این گونه قرمز می باشند. برگ ها کشیده و دارای 3 تا 5 لوب که در تابستان سبز تیره و در پاییز به رنگ قرمز براق در می آیند. این گونه در هر نوع خاکی با رطوبت کافی رشد می کند و در مناطق با آب و هوای مرطوب و یا زمین های باتلاقی رشد مناسبی دارد. در صورت کاشت این گیاه در فضای سبز پارک ها باید در کنار دریاچه های مصنوعی کاشته شوند تا هوا رطوبت لازم را داشته باشد.

آفات و بیماری های افرا:

خشک شدن برگ درخت افرا

برگهای ظریف و لطیف افرا در برابر نور خورشید و یا بادهای شدید حساسیت دارند و چروکیده و بی آب می گردند اما در محافظت از آنها نباید از محیط های بسته و خفه و تاریک استفاده کرد بلکه نیم سایه کنار دیوار یا نرده موقعیت های مناسبی برای آنها است در غیر این صورت برگها و شاخه های شکننده و ظریف آن رو به ضعف و خشک شدن می روند.

تغییر رنگ برگ افرا

محیط ایده آل برای درختچه افرا قرمز معتدل و خنک است. تقریبا نصف روز نیاز به نور ملایم آفتاب دارد به همین دلیل اگر نور کمی به افرا قرمز برسدباعث تغییر رنگ در برگ های آن می شود. این تغییر رنگ همراه با تغییر برگ ها هم است. پس بهتر است درختچه افرا در مکانی نگهداری شود که آفتاب ملایم فیلتر شده بر آن بتابد. این تغییرات رنگ و شکل خیلی سریع و در کمتر از یک هفته اتفاق می افتد.

سوختگی نوک برگ افرا

مهمترین و اصلی ترین دلیل سوختگی نوک برگ افرا آفتاب و تند و خشن است و خشکی کشیدن درخت بویژه در روزهای گرم تابستان ! همانطور که در بالا اشاره کردیم این گیاه باید در محیط مرطوب با آفتاب ملایم در نزدیک پنجره ی آفتابگیر نگهداری شود.این گیاه محیطی معتدل و خنک با نور ملایم افتاب حدود 10 ساعت در روز ورطوبت خوب نیاز دارد. گياهتان را درمکاني با افتاب ملايم و فيلتر شده قرار دهيد. از قراردادن گلدان در محل هوای گرم و سرد و محلهای پر ترددکه باعث صدمه به گیاه می شود ویا نزدیک به وسایل سرمایش ویا گرمایشی جدا خودداری شود.

بیماری آنتراکنوز

برگ های جوان قهوه ای تا سیاه، چروکیده یا فر می شوند برگ‌های بالغ دارای لکه‌های قهوه‌ای یا سیاه قهوه‌ای به شکل نامنظم در امتداد رگبرگ‌های برگ هستند. در صورت عفونت شدید ممکن است پیچ خورده شوند. شاخه های پایینی و داخلی بیشتر تحت تأثیر قرار می گیرند ، آسیب بیشتر در هوای مرطوب در اوایل بهار به دلیل رشد برگها رخ می دهد.

لکه قیری افرا

مهمترین بیماریهای درخت افرا، لکه قیری میباشد. این بیماری باعث خزان زودرس، سبب کاهش رشد و تولید چوب و بذر درختان میشود. شناسایی عامل این بیماری برای مدیریت و توسعه پایدار جنگلهای کشور بسیار مهم میباشد.ابتدا آلودگی لکه‌ها سبز متمایل به زرد و در اواخر تابستان لکه‌های سیاه قیری شکل سطوح وسیعی از برگ را فرا گرفته و باعث خزان زود هنگام برگ‌ها می شود.تنها راه عملی در جهت مبارزه با بیماری، خارج کردن منابع آلودگی با جمع آوری برگ‌های آلوده از پای درختان و انهدام آن‌ها در جنگل‌ها و پارک‌ها است.قارچکش ها، به ویژه مس، می تواند به کنترل بیماری کمک کند .

نویسنده:فاطمه رضائی(کارشناس گیاهان زینتی)